Học IELTS online: chọn khoá 4 kỹ năng hay học từng kỹ năng?

Tôi tự ôn IELTS tại nhà hai lần. Lần đầu mua một khoá bốn kỹ năng, học được nửa chừng thì bỏ vì phần Listening quá dễ với tôi còn phần Writing lại quá khó. Lần thứ hai tôi làm ngược lại: thi thử để biết mình yếu gì, rồi chỉ học sâu Writing và Speaking. Kết quả tốt hơn nhiều, nhưng không phải vì cách thứ hai luôn đúng, mà vì nó đúng với tình trạng của tôi lúc đó. Bài này giúp bạn tự trả lời câu hỏi: với trình độ và mục tiêu hiện tại, nên chọn khoá bốn kỹ năng hay học từng kỹ năng riêng.

Hai kiểu khoá học này khác nhau thế nào

Khoá bốn kỹ năng dạy đủ Listening, Reading, Writing, Speaking theo một lộ trình chung, thường đi từ dạng bài, chiến thuật làm bài, đến luyện đề. Ưu điểm là có hệ thống, bạn không bỏ sót phần nào, và các kỹ năng hỗ trợ nhau: từ vựng học ở Reading dùng lại ở Writing, cấu trúc nghe ở Listening dùng lại ở Speaking. Nhược điểm là nhịp học bị trung bình hoá: kỹ năng bạn giỏi thì học thừa, kỹ năng bạn yếu thì chưa đủ sâu.

Khoá từng kỹ năng đi sâu vào một phần, ví dụ chỉ Writing Task 2 hoặc chỉ Speaking. Ưu điểm là đúng chỗ cần, thời lượng tập trung, thường có chữa bài kỹ hơn. Nhược điểm là nếu nền chung còn yếu, bạn học chiến thuật trên một cái nền chưa có, và chiến thuật không cứu được thiếu từ vựng hay ngữ pháp sai.

Bước đầu tiên: biết mình đang ở đâu

Đừng chọn khoá trước khi có số liệu về chính mình. Hãy làm một bài thi thử đầy đủ trong điều kiện gần giống thật: Listening khoảng 30 phút với 40 câu, Reading 60 phút với 40 câu, Writing 60 phút với hai bài, và Speaking thu âm khoảng 11 đến 14 phút theo ba phần. Listening và Reading tự chấm được bằng đáp án. Writing và Speaking cần người có kinh nghiệm chấm, hoặc ít nhất bạn tự đối chiếu với bốn tiêu chí chấm chính thức của bài thi để ước lượng.

Sau khi có kết quả, nhìn vào hai thứ: điểm từng kỹ năng chênh nhau bao nhiêu, và kỹ năng thấp nhất cách mục tiêu bao xa. Hai con số này quyết định gần như toàn bộ lựa chọn phía sau.

Nếu bạn chưa từng tiếp xúc với IELTS và tiếng Anh tổng quát còn yếu, ví dụ đọc một đoạn tin tiếng Anh ngắn vẫn phải tra quá nhiều từ, thì chưa cần thi thử. Bạn đang ở giai đoạn cần nền tảng, không phải giai đoạn luyện thi, và cả hai kiểu khoá IELTS đều chưa phù hợp.

Khi nào nên chọn khoá bốn kỹ năng

• Bạn mới bắt đầu với IELTS và chưa biết dạng bài, cách tính điểm, cách phân bổ thời gian. Khoá bốn kỹ năng cho bạn bức tranh toàn cảnh trong thời gian ngắn.
• Điểm thi thử các kỹ năng khá đồng đều, chênh nhau không quá 1.0, và đều cách mục tiêu một khoảng tương tự. Lúc này học đều là hợp lý.
• Bạn ở mức khoảng 4.0 đến 5.5 và mục tiêu 6.0 đến 6.5. Ở khoảng này, điểm tăng chủ yếu nhờ nền chung tốt lên, và khoá tổng quát làm việc đó tốt hơn khoá chuyên sâu.
• Bạn cần kỷ luật. Một lộ trình có sẵn, bài nối bài, giúp người dễ bỏ cuộc đi được xa hơn so với việc tự ghép nhiều khoá lẻ.

Khi nào nên học từng kỹ năng

• Điểm lệch rõ rệt. Ví dụ Listening và Reading đã 7.0 nhưng Writing 5.5. Học lại Listening trong khoá bốn kỹ năng là lãng phí, và Writing cần được chữa bài sâu hơn mức khoá tổng quát cung cấp.
• Bạn đã thi thật ít nhất một lần và biết chính xác mình trượt mục tiêu ở đâu.
• Mục tiêu từ 6.5 trở lên. Ở mức này, điểm tăng đến từ việc xử lý các lỗi cụ thể trong Writing và Speaking, thứ chỉ khoá chuyên sâu kèm chữa bài mới làm được.
• Bạn chỉ còn ít thời gian, ví dụ sáu đến tám tuần, và phải dồn vào chỗ có thể cải thiện nhanh nhất.

Lưu ý rằng Writing và Speaking là hai kỹ năng gần như không tự học hiệu quả một mình, vì bạn không tự thấy lỗi của mình. Nếu chọn khoá lẻ cho hai kỹ năng này, hãy ưu tiên khoá có chữa bài hoặc ít nhất có bài mẫu phân tích theo từng tiêu chí chấm, và tự tìm thêm người chữa bài nếu khoá không có.

Lộ trình kết hợp mà tôi thấy hiệu quả

Giai đoạn 0: nền tảng, nếu cần

Dành cho người tiếng Anh tổng quát còn yếu. Học ngữ pháp cơ bản theo đúng các điểm IELTS hay dùng: thì, câu phức, mệnh đề quan hệ, câu điều kiện, câu bị động; tích luỹ từ vựng theo chủ đề quen thuộc của bài thi như giáo dục, môi trường, công nghệ, sức khoẻ; nghe và đọc tài liệu tiếng Anh dễ mỗi ngày. Giai đoạn này kéo dài từ hai đến bốn tháng tuỳ xuất phát điểm. Nhiều người bỏ qua và học luyện thi ngay, rồi mắc kẹt ở 5.0 rất lâu.

Giai đoạn 1: khoá bốn kỹ năng để có nền IELTS

Học trọn một khoá bốn kỹ năng, làm đủ bài tập, thi thử giữa và cuối khoá. Mục tiêu của giai đoạn này không phải điểm cao, mà là biết rõ từng dạng bài, có chiến thuật cơ bản và biết mình yếu gì. Thường mất hai đến ba tháng với lịch học một giờ mỗi ngày.

Giai đoạn 2: khoá chuyên sâu cho một hoặc hai kỹ năng yếu

Dựa trên kết quả thi thử cuối giai đoạn 1, chọn một đến hai kỹ năng thấp nhất và học sâu, có chữa bài. Với phần lớn người Việt, đó là Writing rồi Speaking. Song song, duy trì Listening và Reading bằng việc làm một đề mỗi tuần để không rơi điểm. Giai đoạn này kéo dài một đến hai tháng.

Giai đoạn 3: luyện đề và thi thử theo lịch

Bốn tuần cuối trước ngày thi, mỗi tuần một đề đầy đủ bốn kỹ năng trong điều kiện thật, chữa kỹ, ghi lại lỗi lặp lại. Không học thêm chiến thuật mới trong giai đoạn này.

Học online cần chuẩn bị gì để không bỏ dở

• Người chữa Writing và Speaking. Nếu khoá không có, hãy tìm bạn học cùng để chữa chéo, hoặc một giáo viên chữa theo bài. Đây là chi phí đáng bỏ nhất trong toàn bộ quá trình.
• Lịch cố định. Khoá online không có ai điểm danh. Đặt lịch học như một cuộc hẹn, cùng giờ mỗi ngày.
• Ghi âm Speaking mỗi ngày dù không ai nghe. Nghe lại chính mình là cách nhanh nhất phát hiện lỗi phát âm và câu ngắt quãng.
• Một sổ lỗi riêng cho Writing: mỗi lần được chữa, chép lỗi và câu sửa vào. Trước mỗi bài viết mới, đọc lại sổ này.
• Đừng sưu tập khoá. Mua một khoá, học hết, thi thử, rồi mới quyết định khoá tiếp theo.

Về chọn khoá cụ thể, với người bắt đầu, một khoá bốn kỹ năng có lộ trình rõ và bài tập đi kèm là điểm xuất phát hợp lý; nếu ngữ pháp còn yếu, hãy học thêm một khoá ngữ pháp cơ bản hướng đến IELTS trước hoặc song song. Trên khoahocsinhvien.com có cả hai loại này, bạn có thể tham khảo ở phần khoá liên quan. Dù chọn khoá nào, điều quyết định là bạn có thi thử và điều chỉnh theo kết quả hay không.

Lỗi hay gặp

• Học chiến thuật làm bài khi chưa có nền từ vựng và ngữ pháp, điểm chững lại ở 5.0 đến 5.5.
• Chỉ học Listening và Reading vì tự chấm được, né Writing và Speaking.
• Viết rất nhiều bài nhưng không ai chữa, lặp lại cùng lỗi hàng tháng trời.
• Học thuộc bài mẫu và bê nguyên vào bài thi, bị chấm thấp vì không đúng đề.
• Đổi khoá liên tục khi thấy chưa tăng điểm sau hai tuần.

Câu hỏi thường gặp

Mất bao lâu để tăng 1.0 điểm IELTS?

Không có con số chung vì tuỳ xuất phát điểm, kỹ năng nào cần tăng và thời gian học mỗi ngày. Từ 5.0 lên 6.0 thường nhanh hơn từ 6.5 lên 7.5, vì càng lên cao điểm càng phụ thuộc vào độ chính xác và tự nhiên của ngôn ngữ, thứ cần thời gian tích luỹ. Hãy đo bằng thi thử mỗi tháng thay vì tin vào mốc thời gian của người khác.

Có thể tự học IELTS hoàn toàn không cần khoá học không?

Với Listening và Reading, hoàn toàn có thể vì tài liệu và đáp án sẵn có. Với Writing và Speaking, tự học một mình rất khó tiến bộ vì bạn không tự thấy lỗi. Nếu không mua khoá, ít nhất hãy có người chữa bài cho hai kỹ năng này.

Nên học Writing Task 1 hay Task 2 trước?

Task 2 chiếm tỉ trọng điểm lớn hơn trong phần Writing và dùng kỹ năng lập luận chung cho nhiều đề, nên học trước. Task 1 có cấu trúc khá cố định theo từng dạng biểu đồ hoặc thư, học sau và luyện theo dạng sẽ nhanh hơn.

Thi thử ở đâu khi học online?

Bạn có thể tự tổ chức tại nhà với đề trong các bộ sách luyện thi chính thống, bấm giờ nghiêm túc, ghi âm Speaking. Nếu có điều kiện, thi thử tại trung tâm hoặc với giáo viên chấm Writing và Speaking sẽ cho kết quả sát hơn, đặc biệt trước kỳ thi thật.